TALIKI YA 1.07.2026: UMUNSI WO KWIZIHIZA UBWIGENGE MU BIHUGU BITATU BY’AFURIKA= UB<IGENGE BW'U RWANDA, UBWIGENGE BW'UBURUNDI N'UB<QIGENGE BW'ALGERIA

MAGAZINE MENSUEL = BULLETIN DE GEOPOLITIQUE AFRICAINE ET DE GEOPANAFRICANISME MONDIAL : PUBBLICATION NUMERO 2 *****************************************************************************************************************
________________________________ De: RUKIRANDE-RUKIRUMURAME-RUKIRA ISIDORE JEAN BAPTISTE, GPPPP-EDITORIALISTE AFRIQUE & PANAFRICANISTE, AUTEUR DU LIVRE « PANAFRICANISME » PUBLIE CHEZ YOUTUBE EN 2025. JE SUIS PANAFRICANISTE KWAME.NKRUMAHISTE. « L’AFRIQUE DOIT S’UNIR »= RESOLUTION DU 7° CONGRES DU PANAFRICANISME TENU AU GHANA EN 1958 SOUS L’ORGANISATION ET LES AUSPICES DE KWAME NKRUMAH. CE VOEU A ETE JETE SOUS LES OUBLIETTES DES TAPIS EN MUSEE DES SOUVENIRS. DANS LE MAGAZINE MENSUEL QUE JE VIENS DE CREER AU TITRE DE: »BULLETIN DE GEOPOLITIQUE AFRICAINE ET DE GEOPANAFRICANISME MONDIAL, J’ENVISAGE DE PROPOSER A L’INSTITUTION PANAFRICAINE DE L’UNION AFRICAINE D’ORGANISER LA TENUE DU 8° CONGRES DU PANAFRICANISSME MONDIAL » EN 2030 A ADDIS-ABEBA EN ETHIOPIE, D’INITIER LA REFONDATION DE L’AFRIQUE EN 2030-2100, ET DE REALISER L’UNITE AFRICAINE D’ICI 74 ANS = EN 2100. Envoyé: Mercredi 01 juillet 2026 18:33 Objet: TALIKI YA 1.07.2026: UMUNSI WO KWIZIHIZA UBWIGENGE MU BIHUGU BITATU BY’AFURIKA= UBWIGENGE BW’U RWANDA, UBWIGENGE BW’UBURUNDI N’UBWIGENGE BW’ALGERIA. UBWIGENGE BW’IBI BIHUGU 3 BULI MU RWEGO RW’AMATEKA Y’UKWIGENGA KW’AFURIKA YOSE KUVA MU MWAKA WA 1960.
UBWIGENGE BW’IBIHUGU BY’AFURIKA YIGOBOTOYE UBUKOLONIZE MU MYAKA 15 KUVA MULI 1960 KUGEZA MULI 1975. IBIHUGU BY’AFURIKA YIGENGA BYAROHAMYE MU NTAMBARA. ========================================================================================================
Mu mwaka wa 1885 Ibihugu bikomeye by’uburayi byateraniye mu nama i Berlini mu Budage.Iyo nama yibanze kukwiga uburyo ibyo Bihugu Byagabana Afurika, Umugabane wo hepho y’Inyanja ya Mediteraneya wali waligaruliwe n’Ibihugu by’Abarabu kuva imyaka irenga 1000 (= kuva muli 700). Kuva icyo gihe, Afurika yali akalima k’Abarabu Bakoreragamo guhiga abirabura batwaraga bunyago bakabacuruza mu masoko y’abacakara.     Iyo nama y’Abazungu yateraniye i Berlin hagati y’impera za 1884 n’intangiro za 1885 mu gifransa yitwa « Conférence de Berlin pour la Colonisation de l’Afrique » Iyi nama yateranye kuva taliki ya 15.11.1884 yashoje imilimo yayo yo kwigarulira no kugabana Afurika taliki,ya 26.02.1885. Ni muli iyo nama y’Abazungu b’i Burayi muli 1885 Umugabane w’Afurika wagabanyijwemo Ibihugu. Buli Gihugu cy’Afurika cyahawe imipaka kandi kigenerwa gukoronizwa n’Igihugu cy’Uburayi. Ubukolonize bw’Uburayi muli Afurika bwamaze imyaka 75: kuva muli 1885 kugeza muli 1960. Uyu mwaka wa 1960 mu mateka y’Isi tuwita » Umwaka w’Ubwigenge bw’Afurika ». Ni muli uwo mujyo w’Amateka Ibihugu bitatu by’Afurika byabonye Ubwigenge tuliho twizihiza uyu munsi wa taliki ya 01.07.2026: 1°- IGIHUGU CY’URWANDA: Inama y’Abazungu i Berlini yagennye ko Urwanda rukolonizwa n’UBUDAGE. Niko byagenze kuva muli 1885 kugeza nyuma y’Intambara ya mbere y’Isi (= kuva muli 1885 kugeza muli 1920). Kuva nyuma y’iliya ntambara, Urwanda rwagenewe kuba indagizo (= Protectorat) Y’UBUBILIGI. Ububiligi bwayoboye Indagizo ytwa URWANDA kuva muli 1923 kugeza muli 1962. Nibwo Bwigenge bw’URWANDA twizihiza uyu munsi. 2°- IGIHUGU CY’UBURUNDI: Inama y’Abazungi i Berlini yagennye ko Uburundi rukolonizwa n’UBUDAGE. Niko byagenze kuva muli 1885 kugeza nyuma Y’Intambara ya mbere y’Isi (1885-1920). Kuva nyuma y’iliya ntambara yo muli 1914-1918, Uburundi bwagenewe kuba indagizo y’UBUBILIGI. Iyi ndagizo (= Protectorat) yitwa Uburundi yabohowe mu mateka y’Uwigenge BW’Afurika muli 1962. Niyo iyi taliki y’Ubwigenge twizihiza uyu munsi: 01.07.2026. Igihugu cy’Uburayi cyitwa UBUBILUIGI cyali cyarakolonije igihugu cyitwaga « KONGO-LEOPOLDVILLE » kuva mbere yInama yi Berlini = kuva muli 1880. Igihe nyuma y4intaambara ya mbere y’Isi UBUBILIGI bwagenewe biliya bihugu bwombi nk’indagizo, bwaboneyeho kwomeka URWANDA N’UBURUNDI Kuli koloni yali isangannwe, maze mu mateka habaho ibihugu 3 by’Afurika byiswe (mu mateka y’Isi nomu mateka y’Afurika: kuva 1923 KUGEZA 1960) = « CONGO BELGE-RUANDA-URUNDI ». Iki gihugu cy’ubukolonize bw’Ububiligi cyarangiranye n’ukurangira kw’Ubukoloni bw’Uburayi muli Afurika: muli 1960. Iki Gihugu 1 cyali gikusanyije ibihugu bitatu, kikaba cyalitwaga mu mateka ya hafi imyaka 40 (=1923-1960) cyajye kusadukamo buli cyose igihugu cyigenga. 1°- Kongo Mbiligi cyanga Kongo Léopoldville (=CONGO BELGE = CONGO LEOPLDVILLE) yabonye Ubwigenge taliki ya 30.06.1960. Ejo twijihije Ubwigenge bwa Kongo yaretse kwitwa CONGO BELGE canga CONGO LEOPOLDVILLE kuva imyaka imyaka 66 (= 1960-2026). Iki gihugu cya Kongo Mbiligi mu mateka y’iyi Myaka hafi 70 ishize cyajye kwitwa amazina atandukanye: Kongo Kinshasa (=bitandukanye na Kongo Brazzaville), Zayire, R.D. CONGO (Republika ya Kongo). 2°- U Rwanda rwabanje gukolonizwa n’Ubudange kuva muli 1885 bwagizwe indagizo y’Ububiligi kuva nyuma y’Intambara y4isi yo muli 1914-1918. Ububiligi Bwafashe mu maboko ybwo Igihugu cy’Indagizo U Rwanda kuva mu mwaka wa 1923. Umuyaga w’Ubwigenge uhushye, U Rwanda rwigenze taliki ya 01.07.1962. 3°- Uburundi: amateka y’Igihugu cy’Uburundi ni kimwe neza n’ay’Urwanda. Uburundi bwakolonijwe n’Ubudage, buhabwa Ububiligi, bwigenga taliki ya 01.07.1962. Mu gihe cy’Ubukolonize bwa Kongo-Mbiligi n’Urwanda n’Uburundi, Ububiligi bwabumbiye hamwe ibihugu uko ali 3, byitwa: »CONGO BELGE-RUANDA-URUNDI ».
1°- Kongo-Mbligi yabonye ubwigenge taliki ya 30.06.1960 yatangiye yitwa Kongo Kinshasa, hanyuma yitwaa Zaire, iza kwitwa izina liyiranga ubu = KONGO R.D.C.; 2°- Ruanda-Mbiligi yabonye ubwigenge taliki ya 01.07.1962. Iki gihugu cyishubijez izina rya kera= U RWANDA; 3°- Urundi-Mbiligi yabonye ubwigenge taliki ya 01.07.1962. Iki gihugu nacyo cyisubije izina rya kera = UBURUNDI.
Ubwigenge bw’ibi Bihugu uko ali 3 byo mu mu karere k’Ibiyaga bigali mu Mutima n’Isangano ry’Afurika (=ni hagati mu Mugabane w’Afurika) byajye gusanga Byaba byiza kwiyungamo ukwisanga-ukizana. Nibwo muli uwo mugambi byafashe icyemezo cyo kwifatanya mu Muryango wabihuje: ni Umuryango C.E.P.G.L. Ili zina C.E.P.G.L. Ni ijambo mu Gifransa lisobanura ngo: » Communauté Economique des Pays des Grands Lacs ». Bikaba bivuze mu Kinyarwanda ngo: « Umuryango w’Ibihugu byo mu Karere k’I8biyaga Bigali ». Ibiyaga bigali birangwa muli aka Karere kandi bisangiwe n’ibi Bihugu 3 (=bitatu) ni Kivu na Tanganyika.
Umuryango wa C.E.P.G.L. Wali uhuje Zaire ex Kongo Kinshasa n’U Rwanda n’Uburundi mumyaka y4ubwigenge bw’ibi bihugu wajye kuba igitambo cy’intambrara yadutse ivuye mu Buganda ikwira mu ,Rwanda kuva taliki ya 01.10.1990, ikomeza isakara muli Kongo R.D.C. Ex-Zaire yatabawe n’Uburundi. Kuva imyaka igiye kugera kuli 40 (= 1990-2030), Ibihugu uko ali 3 byali byarakolonijwe n’Ububiligi mw’Izina rya « CONGO BELGE-RUANDA-URUNDI », hanyuma bikigenga mu mazina atandukanye ya Kongo Kinshasa-zaire-kongo RDC, U Rwanda? Uburundi, bili mu ntambara ndende idashira yo mu rwego rw’ubwenge bwa kinyarwanda. Ni muli urwo rwego umuryango wa C.E.P.G.L. Wajye kwisanga wamizwe bunguli mu wundi muryango witwaga E.A.C. (=Est Africa Community ugizwe N’Ibihugu 3 (=bitatu) by’Afurika y’iburasirazuba byahoze bikolonijwe n’UBWONGEREZA: TANZANIYA, KENYA, UBUGANDA. C.E.P.G.L. kumirwa na E.A.C. Ntibimilika.
Intambara yo mu Biyaga Bigali yayogoje U Rwanda, Kongo R.D.C n’Uburundi isa n’Iyali igiye kurangizwa n’Amasezerano Y’Amahoro yasiyiwe muli Amerika Mu mpera z’Umwaka wa 2025, aliko biragaragara ko biliho byanga. Intambara yadutse ivuye i Buganda iliho iragana kumara imyaka 40 (=1990-2030). Igitsure Cy’Ubutegetsi bw’Isi igengwa n’Ibihugu-Mpatsibihugu bifite kw4isonga Amerika gisa n’aho cyasuzuguwe. Amerika niyo yali kurangiza iliya Ntambara. Aliko byanze. Bisa n’aho iliya Ntambara yomu Karere k’Ibiyayaga Bigali ikomatanyije U Rwanda, Kongo r;d;c; n’Uburundi izarangira ali uko Kongo R.D.C. Icitsemo 2 (=Kabili). Gucikamo kabili kwa Kongo ex Belge ex Zaire guteganyijwe muli Accord de Remera mu gika cyayo cya 4 yasinyishijwe Laurent Désiré Kabila taliki ya 23.10.1996. Aya Masezerano yasinyishijwe Laurent Désiré Kabila nabagenzi be bali bacumbikiwe i Remera mu ngingo yayo ya 4 yemeza ko: » Ibihugu byiyemeje gufasha Abigometse ku butegetsi bwa Mobutu kumuhilika bazagira uburenganzira bwo gufata igice cya Kongo ex Belge ex Zaire kuva ku mipaka yabyo kugeza i Kisangani ». Ibyo bihugu bifite ubwo burenganzira ni Ubuganda, U Rwanda n’Uburundi. Gucikamo 2 kwa Kongo R.D.C. Kulrateganyijwe: ni « BALKANISATION DU CONGO RDC » Mu rulimi rw’Igifransa. Biravugwa, birazwi, byarandizwe, ni « IKIME?NYA BOSE ». Intambara y’ubu yo muli Kongo ex Belge nicyo igamije: » GUSATURA KONGO MO 2″. Muli iyi minsi birandikwa kandi biravugwa ko iyi Ntambara igiye kumara imyaka 40 iragana ku kwigenga kw’Intaraa ya Kivu izomekwa ku Rwanda. Ukwo gusatura Kongo R.D.C. bikazaba bishigikiwe n’Umuryango Mpuzamahanga O.N.U. :Yaba yarabikozemo rapporo ili hafi gusohoka mu Ruhango Mpuzamahanga y’Isi Yose.
Gusaturamo Kongo RDC ex Congo Belge ex Kongo Léopoldville ex Zaire et ex Congo Kinshasa ntabwo bizatuma Intambara y’ubu ya Kongo n’U Rwanda irangira. Ahubwo iliya ntambara izarushaho gukaza umurego. Urugero rw’ukutazarangira kw’iyi ntambara ruli hafi muli Afurika. Gusatura Igihugu cya sudani mo 2 byatumye Muli ,kaliya Karere ka Sudani intambara yarabaye urudacya. Kongo R.D.C. Nicikamo 2 Intambara aho kurangira izafata indi ntera y’Imyaka 30. Izarangira muli 2060. Intambara yavumbutse ivuye i Buganda hashize imyaka hafi 40 (= 1990-2030) igasakara i Rwanda igakomeza muli Kongo igasama Uburundi yashubije inyuma Ibihugu byo mu Karere k’Ibiyaga Bigali: ibi bihugu byose n’Afurika byasubiye inyuma ho imyaka irenga 100. Byasubiye mu bihe by’Ingoma z’Afurika yo muli 1880. Gusatuiramo 2 sudani no gusaturamo 2 Kongo ex Zaire ni ikigeragezo gikomeye Afurika ihanganye nacyo. Afurika isa naho idashoboye kwikura muli aka kaga kagwiliye Ubwigenge bw’Ibihugu by’Umiugabane w’Afurika yaguye mu Ntambara zayiroshye mu muliro ugurumana w »amasawsu yica abanyafurika umusubilizo. Umwanditsi w’Umunyamerika yanditse mu Kinyamakuru Jeune Afrique ngo: »AFURIKA YAROHAMYE MU NYANJA Z’INTAMBARA. UBURAYI BWONYINE NIBWO BUSHORA KUYIROHORA ». Iyo Nyandiko ni iya WILLIAM PFAFF. Yayitangaje mu Kinyamakuru Jeune Afrique cyo kuli Taliki ya 05.10.1994, cyandikirwa mu Bufransa. Umufransa-Munyamerika Mwalimu STEPHEN SMITH yabaye muli Afurika imyaka igera kuli 20 hali muli za 1960-2000. Yabonye ingaruka mbi z’Ubwingenge bw’Ibihugu by’Afurtika bwahindutse intambara z’urudaca, zayogoje Umugabane w’Afurika kuva muli 1990. Yatangajwe n’ubwicanyi n’ubugome ndengakamere bw’abanyafurika bicana abandi banyafurika nabi muli za « génocdes », cyane cyane mu Bihugu byo mu Karere k’Ibiyaga Bigali. Muli ako kaga yabonyemo Afurika, Yanditse igitabo yise: » L’AFRIQUE CONTINENT AU PRESENT SANS AVENIR », alibyo bivuga: » AFURIKA UMUGABANE W’UBU UDAFITE EJO HAZAZA ». PESSIMISME?
AMBASSADEUR RUKIRA ISIDORE JEAN BAPTISTE GPPPP-EDITORIALISTE AFRIQURE & PANAFRICANISTE LE 24.07.2026

About the Author

Laisser un commentaire

Votre adresse e-mail ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *

You may also like these