MAGAZINE MENSUEL = BULLETIN DE GEOPOLITIQUE AFRICAINE ET DE GEOPANAFRICANISME MONDIAL : PUBBLICATION NUMERO 2 ***********************************************************
________________________________ De: RUKIRANDE-RUKIRUMURAME-RUKIRA ISIDORE JEAN BAPTISTE, GPPPP-EDITORIALISTE AFRIQUE & PANAFRICANISTE, AUTEUR DU LIVRE « PANAFRICANISME » PUBLIE CHEZ YOUTUBE EN 2025 AU SITE panafricanisme.eu Envoyé: Mercredi 01 juillet 2026 18:33 Objet: TALIKI YA 1.07.2026: UMUNSI WO KWIZIHIZA UBWIGENGE MU BIHUGU BITATU BY’AFURIKA= UBWIGENGE BW’U RWANDA, UBWIGENGE BW’UBURUNDI N’UBWIGENGE BW’ALGERIA. UBWIGENGE BW’IBI BIHUGU 3 BULI MU RWEGO RW’AMATEKA Y’UKWIGENGA KW’AFURIKA YOSE KUVA MU MWAKA WA 1960.
*UBWIGENGE BW’IBIHUGU BY’AFURIKA YIGOBOTOYE UBUKOLONIZE MU MYAKA 15 KUVA MULI 1960 KUGEZA MULI 1975. * « MU MYAKA HAFI 40 5=1990-202030)AFURIKA YAROHAMYE MU NYANJA Z’INTAMBARA. « UBURAYI BWONYINE NIBWO BUSHOBORA KUYIROIHORA ». NI GITEKEREZO CY’UMUNYAMERIKA W.PFAFF. ======================================================================================
Mu mwaka wa 1885 Ibihugu bikomeye by’Uburayi byateraniye mu nama i Berlini mu Budage.iyo nama y’Abazungu yibanze kukwiga uburyo ibyo Bihugu by’i Burayi byakwigarulira kandi Bikagabana Afurika, Umugabane wo hepho y’Inyanja ya Mediteraneya wali waligaruliwe n’Ibihugu by’Abarabu kuva imyaka irenga 1000 (= kuva muli 700). Iyo nama y’Abazungu yateraniye i Berlin hagati y’impera za 1884 n’intangiro za 1885 mu gifransa yitwa « Conférence de Berlin pour la Colonisation de l’Afrique »
Iyi nama yateranye kuva taliki ya 15.11.1884 yashoje imilimo yayo yo kwigarulira no kugabana Afurika taliki,ya 26.02.1885. Ni muli iyo nama y’Abazungu muli 1885 Umugabane w’Afurika wagabanyijwemo Ibihugu. Buli Gihugu cy’Afurika cyahawe imipaka kandi kigenerwa gukoronizwa n’Igihugu cy’Uburayi. Ubukolonize bw’Uburayi muli Afurika bwamaze imyaka 75 (=19885-1960):: kuva muli 1885 kugeza muli 1960. Uyu mwaka wa 1960 mu mateka y’Isi tuwita « Umwaka w’Ubwigenge bw’Afurika ».
Ni muli uwo mujyo w’Amateka Ibihugu bitatu by’Afurika byabonye Ubwigenge tuliho twizihiza uyu munsi wa taliki ya 01.07.2026: 1°- IGIHUGU CY’URWANDA: Inama y’Abazungu i Berlini yagennye ko Urwanda rukolonizwa n’UBUDAGE. Niko byagenze kuva muli 1885 kugeza nyuma y’Intambara ya mbere y’Isi (= kuva muli 1885 kugeza muli 1920). Kuva nyuma y’iliya ntambara, Urwanda rwagenewe kuba indagizo (= Protectorat) Y’UBUBILIGI. Ububiligi bwayoboye Indagizo ytwa URWANDA kuva muli 1923 kugeza muli 1962. Nibwo Bwigenge bw’URWANDA twizihiza uyu munsi.
2°- IGIHUGU CY’UBURUNDI: Inama y’Abazungi i Berlini yagennye ko Uburundi rukolonizwa n’UBUDAGE. Niko byagenze kuva muli 1885 kugeza nyuma Y’Intambara ya mbere y’Isi (1885-1920). Kuva nyuma y’iliya ntambara yo muli 1914-1918, Uburundi bwagenewe kuba indagizo y’UBUBILIGI. Iyi ndagizo (= Protectorat) yitwa Uburundi yahawe Ubwigenge muli 1962. Niyo iyi taliki y’Ubwigenge twizihiza uyu munsi: 01.07.2026. Igihugu cy’Uburayi cyitwa UBUBILUIGI cyali cyarakolonije igihugu cyitwaga « KONGO-LEOPOLDVILLE » kuva mbere yInama y’Abazungu y’ i Berlini = I ghugu cya Kongo cyakolonijwe n’Ububiligi kuva muli 1880. Igihe nyuma y’intaambara ya mbere y’Isi UBUBILIGI bwagenewe biliya bihugu bwombi (= Urwanda n’Uburundi) nk’indagizo, bwaboneyeho kwomeka URWANDA N’UBURUNDI kuli KONGO yali koloni yabwo.
Ni ukwo mu mateka y’Ubukolonize habaho ibihugu 3 by’Afurika byiswe (mu mateka y’Isi nomu mateka y’Afurika: kuva 1923 KUGEZA 1960) igihugu kimwe cyali gikolonijwe n’Ububiligi. Ni igihugu cyitwaga: « CONGO BELGE-RUANDA-URUNDI ». Iki gihugu cy’ubukolonize bw’Ububiligi cyarangiranye n’ukurangira kw’Ubukoloni bw’Uburayi muli Afurika: muli 1960. Iki Gihugu 1 cyali gikusanyije ibihugu bitatu, kikaba cyalitwaga mu mateka ya hafi imyaka 40 (=1923-1960) cyajye kusadukamo buli cyose igihugu cyigenga.
1°- Kongo Mbiligi cyanga Kongo Léopoldville (=CONGO BELGE = CONGO LEOPLDVILLE) yabonye Ubwigenge taliki ya 30.06.1960. Ejo twijihije Ubwigenge bwa Kongo yaretse kwitwa CONGO BELGE canga CONGO LEOPOLDVILLE kuva imyaka imyaka 66 (= 1960-2026). Iki gihugu cya Kongo Mbiligi mu mateka y’iyi myaka hafi 70 ishize cyajye kwitwa amazina atandukanye: Kongo Kinshasa (=bitandukanye na Kongo Brazzaville), Zayire, R.D. CONGO (République Démocratique du Congo = Republika Demokratika ya Kongo).
2°- U Rwanda rwabanje gukolonizwa n’Ubudange kuva muli 1885 bwagizwe indagizo y’Ububiligi kuva nyuma y’Intambara y4isi yo muli 1914-1918. Ububiligi bwafashe mu maboko yabwo Igihugu cy’Indagizo U Rwanda kuva mu mwaka wa 1923. Umuyaga w’Ubwigenge uhushye, U Rwanda rwigenze taliki ya 01.07.1962.
3°- Uburundi: amateka y’Igihugu cy’Uburundi ni kimwe neza neza n’ay’Urwanda. Uburundi bwakolonijwe n’Ubudage, buhabwa Ububiligi, bwigenga taliki ya 01.07.1962. Mu gihe cy’Ubukolonize bwa Kongo-Mbiligi n’Urwanda n’Uburundi, Ububiligi bwabumbiye hamwe ibihugu uko ali 3 muli kimwe,maze byitwa: »CONGO BELGE-RUANDA-URUNDI ».
1°- Kongo-Mbligi yabonye ubwigenge taliki ya 30.06.1960 yatangiye yitwa Kongo Kinshasa, hanyuma yitwa Zaire, iza kwitwa izina liyiranga ubu = KONGO R.D.C.; 2°- Ruanda-Mbiligi yabonye ubwigenge taliki ya 01.07.1962. Iki gihugu cyishubije izina rya kera= U RWANDA; 3°- Urundi-Mbiligi yabonye ubwigenge taliki ya 01.07.1962. Iki gihugu nacyo cyisubije izina rya kera = UBURUNDI.
Ubwigenge bw’ibi Bihugu uko ali 3 byo mu mu karere k’Ibiyaga bigali mu Mutima n’Isangano ry’Afurika (=ni hagati mu Mugabane w’Afurika) byajye gusanga Byaba byiza kwiyungamo « Ukwisanga-ukizana », cyane cyane mu gushyira hamwe imbaraga zo gufatanya mu majyambere. Nibwo muli uwo mugambi byafashe icyemezo cyo kwifatanya mu Muryango wabihuje: ni Umuryango C.E.P.G.L. Ili zina C.E.P.G.L. Ni ijambo mu Gifransa lisobanura ngo: » Communauté Economique des Pays des Grands Lacs ». Bikaba bivuze mu Kinyarwanda ngo: « Umuryango w’Ibihugu byo mu Karere k’I8biyaga Bigali ». Ibiyaga bigali birangwa muli aka Karere kandi bisangiwe n’ibi Bihugu 3 (=bitatu) ni Kivu na Tanganyika.
Umuryango wa C.E.P.G.L. Wali uhuje Zaire ex Kongo Kinshasa n’U Rwanda n’Uburundi mumyaka y’ubwigenge bw’ibi bihugu wajye kuba igitambo cy’intambrara yadutse ivuye mu Buganda ikwira mu ,Rwanda kuva taliki ya 01.10.1990, ikomeza isakara muli Kongo R.D.C. Ex-Zaire yatabawe n’Uburundi. Kuva imyaka igiye kugera kuli 40 (= 1990-2030), Ibihugu uko ali 3 byali byarakolonijwe n’Ububiligi mw’Izina rya « CONGO BELGE-RUANDA-URUNDI », hanyuma bikigenga mu mazina atandukanye ya Kongo Kinshasa-zaire-kongo RDC, U Rwanda n’Uburundi, bili mu ntambara ndende idashira yo mu « rwego rw’Ubwenge bwa Kinyarwanda ». Ni muli urwo rwego Umuryango wa C.E.P.G.L. wajye kwisanga wamizwe bunguli mu wundi muryango witwaga E.A.C. (=Est Africa Community ). E.A.C. Ni Umuryango ugizwe N’Ibihugu 3 (=bitatu) by’Afurika y’iburasirazuba byahoze bikolonijwe n’UBWONGEREZA: TANZANIYA, KENYA, UBUGANDA. C.E.P.G.L. kumirwa na E.A.C. Ntibimilika.
Intambara yo mu Biyaga Bigali yayogoje U Rwanda, Kongo R.D.C n’Uburundi, kandi isenya Umuryango C.E.P.G.L. Yasaga n’Iyali igiye kurangizwa n’Amasezerano Y’Amahoro yasiyiwe muli Amerika iWashington Mu mpera z’Umwaka wa 2025, aliko biragaragara ko biliho byanga. Intambara yadutse ivuye i Buganda iliho iragana kumara imyaka 40 (=1990-2030). Aho kugirango irangire, ahubwo irakaza umurego wo gukomeza. IgitsureCy’Ubutegetsi bw’Isi igengwa n’Ibihugu-Mpatsibihugu bifite kw’Isonga Amerika gisa n’aho cyasuzuguwe. Amerika niyo yali kurangiza iliya Ntambara. Ameria ili kugerageza kuyihagalika Aliko byanze. Bisa n’aho iliya Ntambara yomu Karere k’Ibiyayaga Bigali ikomatanyije U Rwanda, Kongo r;d;c; n’Uburundi izarangira ali uko Kongo R.D.C. Icitsemo 2 (=Kabili). Kongo ni igihugu kinini cyane kandi gikize cyane. Gucikamo kabili kwa Kongo ex Belge ex Zaire guteganyijwe muli 3Accord de Remera mu gika cyayo cya 4″ yasinyishijwe Laurent Désiré Kabila taliki ya 23.10.1996. Aya Masezerano yasinyishijwe Laurent Désiré Kabila nabagenzi be bali bacumbikiwe i Remera mu ngingo yayo ya 4 yemeza ko: » Ibihugu byiyemeje gufasha « Abigometse ku butegetsi bwa Mobutu kumuhilika bazagira uburenganzira bwo gufata igice cya Kongo ex Belge ex Zaire kuva ku mipaka yabyo kugeza i Kisangani ». Ibyo bihugu bifite ubwo burenganzira ni Ubuganda, U Rwanda n’Uburundi. Gucikamo 2 kwa Kongo R.D.C. kurateganyijwe: ni « BALKANISATION DU CONGO RDC » Gusandaguzamo Kongo ibihugu byinshi birazwi. Mu rulimi rw’Igifransa. Biravugwa, birazwi, byarandizwe, ni « IKIMENYA BOSE ». Intambara y’ubu yo muli Kongo ex Belge nicyo igamije: » GUSATURA KONGO MO 2″; « GUSATAGURA KONGO= BALKANNISATION DU CONGO EX BELGE EX LEOPOLDVILLE EX ZAIRE FUTURE EX CONGO RDC » ni Umugambi uzwi na bose. Muli iyi minsi birandikwa kandi biravugwa ko iyi Ntambara igiye kumara imyaka 40 iragana ku kwigenga kw’Intaraa ya Kivu izomekwa ku Rwanda. Ukwo gusatura Kongo R.D.C. bikazaba bYshigikiwamo n’Imuryango Mpuzamahanga ndtse n’Ibihugu-Mpatsibihugu
Gusaturamo Kongo RDC ex Congo Belge ex Kongo Léopoldville ex Zaire et ex Congo Kinshasa ntabwo bizatuma Intambara y’ubu ya Kongo n’U Rwanda irangira. Ahubwo iliya ntambara izarushaho gukaza umurego. Urugero rw’ukutazarangira kw’iyi ntambara ruli hafi muli Afurika. Gusatura Igihugu cya sudani mo 2 byatumye muli kaliya Karere ka Sudani intambara yarabaye urudacya. Kongo R.D.C. Nicikamo 2 Intambara aho kurangira izafata indi ntera y’Imyaka 30. Izarangira muli 2060. Intambara yavumbutse ivuye i Buganda hashize imyaka hafi 40 (= 1990-2030) igasakara i Rwanda igakomeza muli Kongo igasama Uburundi yashubije inyuma ibihugu byo mu Karere k’Ibiyaga Bigali; ibi bihugu byose n’Afurika byasubiye inyuma ho imyaka irenga 100, Kuberra intambara mu bihugu byinshi by’Afuria kuva muli 1990 byasubiye mu bihe by’Ingoma z’Afurika yo muli 1880. Gusatuiramo 2 sudani no gusaturamo 2 Kongo ex Zaire ni ikigeragezo gikomeye Afurika ihanganye nacyo. Afurika isa naho idashoboye kwikura muli aka kaga kagwiliye Ubwigenge bw’Ibihugu by’Umiugabane w’Afurika yaguye mu Ntambara zayiroshye mu muliro ugurumana w »imbunda n’amassu yica abanyafurika umusubilizo.Intambara zahozehomuli Afurika; zarwanishwaga amacumu.Ubu zirwanishwa « Imbunda » abarwanyi bicisha abandi banyafurika, nta kibazo bibateye: »Africanus Africani Homini Homo Lupus » = Abarwanyi b’abanyafurika bitwaje intwaro z’imbunda kilimbuzi ntacyo bibatwaye kwica abanyafurika. Umwanditsi w’Umunyamerika yanditse mu Kinyamakuru Jeune Afrique ngo: »AFURIKA YAROHAMYE MU NYANJA Z’INTAMBARA. UBURAYI BWONYINE NIBWO BUSHORA KUYIROHORA ». Iyo Nyandiko ni iya WILLIAM PFAFF. Yayitangaje mu Kinyamakuru Jeune Afrique cyo kuli Taliki ya 05.10.1994, cyandikirwa mu Bufransa. Iyo mpanuro y’Umunyamerika William Pfaff irahuza n’iy’Umunyakenya PATRICK LUMUMBA wahanuye ati: »AFURIKA IZONGERA GUKOLONIZWA MU MYAKA 25″.
AMBASSADEUR RUKIRA ISIDORE JEAN BAPTISTE GPPPP-EDITORIALISTE AFRIQUE & PANAFRICANISTE LE 25.07.2026
________________________________ De: RUKIRANDE-RUKIRUMURAME-RUKIRA ISIDORE JEAN BAPTISTE, GPPPP-EDITORIALISTE AFRIQUE & PANAFRICANISTE, AUTEUR DU LIVRE « PANAFRICANISME » PUBLIE CHEZ YOUTUBE EN 2025 AU SITE panafricanisme.eu Envoyé: Mercredi 01 juillet 2026 18:33 Objet: TALIKI YA 1.07.2026: UMUNSI WO KWIZIHIZA UBWIGENGE MU BIHUGU BITATU BY’AFURIKA= UBWIGENGE BW’U RWANDA, UBWIGENGE BW’UBURUNDI N’UBWIGENGE BW’ALGERIA. UBWIGENGE BW’IBI BIHUGU 3 BULI MU RWEGO RW’AMATEKA Y’UKWIGENGA KW’AFURIKA YOSE KUVA MU MWAKA WA 1960.
*UBWIGENGE BW’IBIHUGU BY’AFURIKA YIGOBOTOYE UBUKOLONIZE MU MYAKA 15 KUVA MULI 1960 KUGEZA MULI 1975. * « MU MYAKA HAFI 40 5=1990-202030)AFURIKA YAROHAMYE MU NYANJA Z’INTAMBARA. « UBURAYI BWONYINE NIBWO BUSHOBORA KUYIROIHORA ». NI GITEKEREZO CY’UMUNYAMERIKA W.PFAFF. ======================================================================================
Mu mwaka wa 1885 Ibihugu bikomeye by’Uburayi byateraniye mu nama i Berlini mu Budage.iyo nama y’Abazungu yibanze kukwiga uburyo ibyo Bihugu by’i Burayi byakwigarulira kandi Bikagabana Afurika, Umugabane wo hepho y’Inyanja ya Mediteraneya wali waligaruliwe n’Ibihugu by’Abarabu kuva imyaka irenga 1000 (= kuva muli 700). Iyo nama y’Abazungu yateraniye i Berlin hagati y’impera za 1884 n’intangiro za 1885 mu gifransa yitwa « Conférence de Berlin pour la Colonisation de l’Afrique »
Iyi nama yateranye kuva taliki ya 15.11.1884 yashoje imilimo yayo yo kwigarulira no kugabana Afurika taliki,ya 26.02.1885. Ni muli iyo nama y’Abazungu muli 1885 Umugabane w’Afurika wagabanyijwemo Ibihugu. Buli Gihugu cy’Afurika cyahawe imipaka kandi kigenerwa gukoronizwa n’Igihugu cy’Uburayi. Ubukolonize bw’Uburayi muli Afurika bwamaze imyaka 75 (=19885-1960):: kuva muli 1885 kugeza muli 1960. Uyu mwaka wa 1960 mu mateka y’Isi tuwita « Umwaka w’Ubwigenge bw’Afurika ».
Ni muli uwo mujyo w’Amateka Ibihugu bitatu by’Afurika byabonye Ubwigenge tuliho twizihiza uyu munsi wa taliki ya 01.07.2026: 1°- IGIHUGU CY’URWANDA: Inama y’Abazungu i Berlini yagennye ko Urwanda rukolonizwa n’UBUDAGE. Niko byagenze kuva muli 1885 kugeza nyuma y’Intambara ya mbere y’Isi (= kuva muli 1885 kugeza muli 1920). Kuva nyuma y’iliya ntambara, Urwanda rwagenewe kuba indagizo (= Protectorat) Y’UBUBILIGI. Ububiligi bwayoboye Indagizo ytwa URWANDA kuva muli 1923 kugeza muli 1962. Nibwo Bwigenge bw’URWANDA twizihiza uyu munsi.
2°- IGIHUGU CY’UBURUNDI: Inama y’Abazungi i Berlini yagennye ko Uburundi rukolonizwa n’UBUDAGE. Niko byagenze kuva muli 1885 kugeza nyuma Y’Intambara ya mbere y’Isi (1885-1920). Kuva nyuma y’iliya ntambara yo muli 1914-1918, Uburundi bwagenewe kuba indagizo y’UBUBILIGI. Iyi ndagizo (= Protectorat) yitwa Uburundi yahawe Ubwigenge muli 1962. Niyo iyi taliki y’Ubwigenge twizihiza uyu munsi: 01.07.2026. Igihugu cy’Uburayi cyitwa UBUBILUIGI cyali cyarakolonije igihugu cyitwaga « KONGO-LEOPOLDVILLE » kuva mbere yInama y’Abazungu y’ i Berlini = I ghugu cya Kongo cyakolonijwe n’Ububiligi kuva muli 1880. Igihe nyuma y’intaambara ya mbere y’Isi UBUBILIGI bwagenewe biliya bihugu bwombi (= Urwanda n’Uburundi) nk’indagizo, bwaboneyeho kwomeka URWANDA N’UBURUNDI kuli KONGO yali koloni yabwo.
Ni ukwo mu mateka y’Ubukolonize habaho ibihugu 3 by’Afurika byiswe (mu mateka y’Isi nomu mateka y’Afurika: kuva 1923 KUGEZA 1960) igihugu kimwe cyali gikolonijwe n’Ububiligi. Ni igihugu cyitwaga: « CONGO BELGE-RUANDA-URUNDI ». Iki gihugu cy’ubukolonize bw’Ububiligi cyarangiranye n’ukurangira kw’Ubukoloni bw’Uburayi muli Afurika: muli 1960. Iki Gihugu 1 cyali gikusanyije ibihugu bitatu, kikaba cyalitwaga mu mateka ya hafi imyaka 40 (=1923-1960) cyajye kusadukamo buli cyose igihugu cyigenga.
1°- Kongo Mbiligi cyanga Kongo Léopoldville (=CONGO BELGE = CONGO LEOPLDVILLE) yabonye Ubwigenge taliki ya 30.06.1960. Ejo twijihije Ubwigenge bwa Kongo yaretse kwitwa CONGO BELGE canga CONGO LEOPOLDVILLE kuva imyaka imyaka 66 (= 1960-2026). Iki gihugu cya Kongo Mbiligi mu mateka y’iyi myaka hafi 70 ishize cyajye kwitwa amazina atandukanye: Kongo Kinshasa (=bitandukanye na Kongo Brazzaville), Zayire, R.D. CONGO (République Démocratique du Congo = Republika Demokratika ya Kongo).
2°- U Rwanda rwabanje gukolonizwa n’Ubudange kuva muli 1885 bwagizwe indagizo y’Ububiligi kuva nyuma y’Intambara y4isi yo muli 1914-1918. Ububiligi bwafashe mu maboko yabwo Igihugu cy’Indagizo U Rwanda kuva mu mwaka wa 1923. Umuyaga w’Ubwigenge uhushye, U Rwanda rwigenze taliki ya 01.07.1962.
3°- Uburundi: amateka y’Igihugu cy’Uburundi ni kimwe neza neza n’ay’Urwanda. Uburundi bwakolonijwe n’Ubudage, buhabwa Ububiligi, bwigenga taliki ya 01.07.1962. Mu gihe cy’Ubukolonize bwa Kongo-Mbiligi n’Urwanda n’Uburundi, Ububiligi bwabumbiye hamwe ibihugu uko ali 3 muli kimwe,maze byitwa: »CONGO BELGE-RUANDA-URUNDI ».
1°- Kongo-Mbligi yabonye ubwigenge taliki ya 30.06.1960 yatangiye yitwa Kongo Kinshasa, hanyuma yitwa Zaire, iza kwitwa izina liyiranga ubu = KONGO R.D.C.; 2°- Ruanda-Mbiligi yabonye ubwigenge taliki ya 01.07.1962. Iki gihugu cyishubije izina rya kera= U RWANDA; 3°- Urundi-Mbiligi yabonye ubwigenge taliki ya 01.07.1962. Iki gihugu nacyo cyisubije izina rya kera = UBURUNDI.
Ubwigenge bw’ibi Bihugu uko ali 3 byo mu mu karere k’Ibiyaga bigali mu Mutima n’Isangano ry’Afurika (=ni hagati mu Mugabane w’Afurika) byajye gusanga Byaba byiza kwiyungamo « Ukwisanga-ukizana », cyane cyane mu gushyira hamwe imbaraga zo gufatanya mu majyambere. Nibwo muli uwo mugambi byafashe icyemezo cyo kwifatanya mu Muryango wabihuje: ni Umuryango C.E.P.G.L. Ili zina C.E.P.G.L. Ni ijambo mu Gifransa lisobanura ngo: » Communauté Economique des Pays des Grands Lacs ». Bikaba bivuze mu Kinyarwanda ngo: « Umuryango w’Ibihugu byo mu Karere k’I8biyaga Bigali ». Ibiyaga bigali birangwa muli aka Karere kandi bisangiwe n’ibi Bihugu 3 (=bitatu) ni Kivu na Tanganyika.
Umuryango wa C.E.P.G.L. Wali uhuje Zaire ex Kongo Kinshasa n’U Rwanda n’Uburundi mumyaka y’ubwigenge bw’ibi bihugu wajye kuba igitambo cy’intambrara yadutse ivuye mu Buganda ikwira mu ,Rwanda kuva taliki ya 01.10.1990, ikomeza isakara muli Kongo R.D.C. Ex-Zaire yatabawe n’Uburundi. Kuva imyaka igiye kugera kuli 40 (= 1990-2030), Ibihugu uko ali 3 byali byarakolonijwe n’Ububiligi mw’Izina rya « CONGO BELGE-RUANDA-URUNDI », hanyuma bikigenga mu mazina atandukanye ya Kongo Kinshasa-zaire-kongo RDC, U Rwanda n’Uburundi, bili mu ntambara ndende idashira yo mu « rwego rw’Ubwenge bwa Kinyarwanda ». Ni muli urwo rwego Umuryango wa C.E.P.G.L. wajye kwisanga wamizwe bunguli mu wundi muryango witwaga E.A.C. (=Est Africa Community ). E.A.C. Ni Umuryango ugizwe N’Ibihugu 3 (=bitatu) by’Afurika y’iburasirazuba byahoze bikolonijwe n’UBWONGEREZA: TANZANIYA, KENYA, UBUGANDA. C.E.P.G.L. kumirwa na E.A.C. Ntibimilika.
Intambara yo mu Biyaga Bigali yayogoje U Rwanda, Kongo R.D.C n’Uburundi, kandi isenya Umuryango C.E.P.G.L. Yasaga n’Iyali igiye kurangizwa n’Amasezerano Y’Amahoro yasiyiwe muli Amerika iWashington Mu mpera z’Umwaka wa 2025, aliko biragaragara ko biliho byanga. Intambara yadutse ivuye i Buganda iliho iragana kumara imyaka 40 (=1990-2030). Aho kugirango irangire, ahubwo irakaza umurego wo gukomeza. IgitsureCy’Ubutegetsi bw’Isi igengwa n’Ibihugu-Mpatsibihugu bifite kw’Isonga Amerika gisa n’aho cyasuzuguwe. Amerika niyo yali kurangiza iliya Ntambara. Ameria ili kugerageza kuyihagalika Aliko byanze. Bisa n’aho iliya Ntambara yomu Karere k’Ibiyayaga Bigali ikomatanyije U Rwanda, Kongo r;d;c; n’Uburundi izarangira ali uko Kongo R.D.C. Icitsemo 2 (=Kabili). Kongo ni igihugu kinini cyane kandi gikize cyane. Gucikamo kabili kwa Kongo ex Belge ex Zaire guteganyijwe muli 3Accord de Remera mu gika cyayo cya 4″ yasinyishijwe Laurent Désiré Kabila taliki ya 23.10.1996. Aya Masezerano yasinyishijwe Laurent Désiré Kabila nabagenzi be bali bacumbikiwe i Remera mu ngingo yayo ya 4 yemeza ko: » Ibihugu byiyemeje gufasha « Abigometse ku butegetsi bwa Mobutu kumuhilika bazagira uburenganzira bwo gufata igice cya Kongo ex Belge ex Zaire kuva ku mipaka yabyo kugeza i Kisangani ». Ibyo bihugu bifite ubwo burenganzira ni Ubuganda, U Rwanda n’Uburundi. Gucikamo 2 kwa Kongo R.D.C. kurateganyijwe: ni « BALKANISATION DU CONGO RDC » Gusandaguzamo Kongo ibihugu byinshi birazwi. Mu rulimi rw’Igifransa. Biravugwa, birazwi, byarandizwe, ni « IKIMENYA BOSE ». Intambara y’ubu yo muli Kongo ex Belge nicyo igamije: » GUSATURA KONGO MO 2″; « GUSATAGURA KONGO= BALKANNISATION DU CONGO EX BELGE EX LEOPOLDVILLE EX ZAIRE FUTURE EX CONGO RDC » ni Umugambi uzwi na bose. Muli iyi minsi birandikwa kandi biravugwa ko iyi Ntambara igiye kumara imyaka 40 iragana ku kwigenga kw’Intaraa ya Kivu izomekwa ku Rwanda. Ukwo gusatura Kongo R.D.C. bikazaba bYshigikiwamo n’Imuryango Mpuzamahanga ndtse n’Ibihugu-Mpatsibihugu
Gusaturamo Kongo RDC ex Congo Belge ex Kongo Léopoldville ex Zaire et ex Congo Kinshasa ntabwo bizatuma Intambara y’ubu ya Kongo n’U Rwanda irangira. Ahubwo iliya ntambara izarushaho gukaza umurego. Urugero rw’ukutazarangira kw’iyi ntambara ruli hafi muli Afurika. Gusatura Igihugu cya sudani mo 2 byatumye muli kaliya Karere ka Sudani intambara yarabaye urudacya. Kongo R.D.C. Nicikamo 2 Intambara aho kurangira izafata indi ntera y’Imyaka 30. Izarangira muli 2060. Intambara yavumbutse ivuye i Buganda hashize imyaka hafi 40 (= 1990-2030) igasakara i Rwanda igakomeza muli Kongo igasama Uburundi yashubije inyuma ibihugu byo mu Karere k’Ibiyaga Bigali; ibi bihugu byose n’Afurika byasubiye inyuma ho imyaka irenga 100, Kuberra intambara mu bihugu byinshi by’Afuria kuva muli 1990 byasubiye mu bihe by’Ingoma z’Afurika yo muli 1880. Gusatuiramo 2 sudani no gusaturamo 2 Kongo ex Zaire ni ikigeragezo gikomeye Afurika ihanganye nacyo. Afurika isa naho idashoboye kwikura muli aka kaga kagwiliye Ubwigenge bw’Ibihugu by’Umiugabane w’Afurika yaguye mu Ntambara zayiroshye mu muliro ugurumana w »imbunda n’amassu yica abanyafurika umusubilizo.Intambara zahozehomuli Afurika; zarwanishwaga amacumu.Ubu zirwanishwa « Imbunda » abarwanyi bicisha abandi banyafurika, nta kibazo bibateye: »Africanus Africani Homini Homo Lupus » = Abarwanyi b’abanyafurika bitwaje intwaro z’imbunda kilimbuzi ntacyo bibatwaye kwica abanyafurika. Umwanditsi w’Umunyamerika yanditse mu Kinyamakuru Jeune Afrique ngo: »AFURIKA YAROHAMYE MU NYANJA Z’INTAMBARA. UBURAYI BWONYINE NIBWO BUSHORA KUYIROHORA ». Iyo Nyandiko ni iya WILLIAM PFAFF. Yayitangaje mu Kinyamakuru Jeune Afrique cyo kuli Taliki ya 05.10.1994, cyandikirwa mu Bufransa. Iyo mpanuro y’Umunyamerika William Pfaff irahuza n’iy’Umunyakenya PATRICK LUMUMBA wahanuye ati: »AFURIKA IZONGERA GUKOLONIZWA MU MYAKA 25″.
AMBASSADEUR RUKIRA ISIDORE JEAN BAPTISTE GPPPP-EDITORIALISTE AFRIQUE & PANAFRICANISTE LE 25.07.2026
